Explore the fascinating world of the Victorian judges at this award-winning historic house.

Ar Brawf Achos y Trons Coll

Cafodd Andrew Cook, 60 oed, ei gyhuddo o ddwyn trôns gwlanen ar y 1af o Ebrill a oedd yn berchen i John Ward o Raeadr.

Mr Clement Jones oedd yr erlynydd, ac fe eglurodd fod y carcharor wedi gwrthod mynd â'i achos gerbron yr Ynadon, felly doedd ganddynt ddim dewis ond ei anfon i'r sesiynau hyn i'w roi ar brawf.

Dywedodd John Ward, sef glöwr sy'n hanu o Swydd Gaerhirfryn, ei fod wedi bod yn lletya am wythnos yn llety Thomas Hope, Rhaeadr, a'i fod wedi colli pâr o drôns roedd wedi'u gadael wrth ymyl ei wely ar fore'r 1af o Ebrill; roedd yn amau mai'r carcharor oedd wedi cymryd y trôns, gan ei fod yn credu mai ef oedd y dyn a oedd wedi cysgu yn yr un ystafell y noson honno; roedd wedi rhoi gwybodaeth i'r heddlu, ac wedi disgrifio marciau penodol ar y trôns. Cyflwynwyd y trôns dan sylw i'r llys, a dywedodd John Ward mai ei eiddo ef oeddynt.

Dywedodd y Rhingyll Jones o Raeadr ei fod wedi gwrando ar wybodaeth roedd yr erlynydd wedi'i rhoi iddo, a'i ddisgrifiad o'r trôns, a'i fod wedi mynd i chwilio am y carcharor gan ddal i fyny ag ef rhyw hanner milltir o'r Bontnewydd, ar ochr Sir Frycheiniog; roedd pobl y llety eisoes wedi rhoi disgrifiad o'r carcharor iddo; pan aeth ati i chwilio'r carcharor fe welodd ei fod yn gwisgo pâr o drôns roedd yn honni eu bod yn eiddo iddo ef ei hun; rhyw hanner awr wedi dau ar yr un diwrnod oedd hyn.

Dywedodd Ann Davis, sef morwyn Thomas Hope, perchennog y llety yn Rhaeadr, fod yr erlynydd wedi lletya yn nhŷ ei meistr, a'i fod yno ar yr 31ain o Fawrth; roedd y carcharor hefyd yn lletya yno y noson honno, gan gysgu yn yr un ystafell â'r erlynydd; drannoeth, gwnaeth Ward sôn wrthi hi am ei drôns, a dywedodd hi wrtho nad oedd wedi'u gweld; gadawodd y carcharor y tŷ ychydig o funudau cyn deg; roedd yr erlynydd eisoes wedi mynd i'w waith.

Wrth amddiffyn ei hun, honnodd y carcharor mai ei eiddo ef ei hun oedd y trôns, a dywedodd nad oedd yr erlynydd wedi gallu dweud pa liw oeddynt cyn i'r heddwas eu dangos iddo.

Gwnaeth y rheithgor ddwyn rheithfarn euog, a chafodd ddedfryd o fis o lafur caled.

Clywyd ochenaid o du'r carcharor, a oedd braidd yn fyddar, pan ddywedwyd wrtho beth oedd dedfryd y Llys, ac aed ag ef allan o'r llys.

Cyfieithiad o'r Hereford Times, 11eg Ebrill 1868

 

News

Forthcoming Events

Strange But True

  • list arrowWhat did Victoria do first

    after her coronation in 1837?  Have a parliamentary meeting?  Have tea with all the royal dignitaries?  No - she gave her dog, Dash, a bath.

     

Historical Handy Hints

Recipes